Vraag & antwoord arbeidsrecht: Corona en vakantiedagen

Onze collega’s arbeidsrecht krijgen verschillende vragen over werknemers en Corona. Een vraag die op dit moment met regelmaat gesteld wordt is hoe omgegaan kan worden met geplande en ongeplande vakanties. Reden voor ons om in een blog even de hoofdlijnen neer te zetten. Is uw situatie of vraag net anders, neem dan contact op: babette.melsen@fifthadvocatuur.nl of eva.vandenberg@fifthadvocatuur.nl.

Vakantie

Een werknemer kan verschillende soorten aan vrije dagen krijgen van de werkgever. In eerste plaats is er het wettelijk minimum aan vakantiedagen die iedere werknemer verplicht behoort op te bouwen. Naast het wettelijk minimum kan een werkgever er ook voor kiezen om de werknemer extra vrije dagen te geven. Dat kan in de vorm van bovenwettelijke vakantiedagen of bijvoorbeeld adv- dagen. Wat is het verschil tussen deze dagen en wat mag je wel of niet afspreken over deze dagen gedurende de Coronacrisis?

Wettelijke vakantiedagen

Een werknemer bouwt jaarlijks 4 maal de arbeidsduur per week op aan wettelijke vakantiedagen. Bijvoorbeeld: een werknemer werkt fulltime (5 dagen per week). Hij of zij ontvangt dan 5×4= 20 wettelijke vakantiedagen. Werkt een werknemer minder dan krijgt hij of zij ook minder dagen.

Grof gezegd zijn deze dagen 1,5 jaar geldig. Zijn ze niet op tijd gebruikt dan komen ze te vervallen (uitzonderingen daargelaten). Waarom komen ze te vervallen? Om de werknemer te stimuleren vakantiedagen op te nemen om zodoende te kunnen herstellen van de gedane arbeid.

Bovenwettelijke vakantiedagen

De bovenwettelijke vakantiedagen zijn de dagen (zoals de naam het al aangeeft) bóven de wettelijke dagen. Bijvoorbeeld: de werknemer bouwt 25 vakantiedagen per jaar op. 20 dagen zijn de wettelijke vakantiedagen en de overgebleven 5 vakantiedagen zijn de bovenwettelijke vakantiedagen.

Deze bovenwettelijke vakantiedagen zijn 5 jaar geldig. Beide soorten vakantiedagen zijn bedoeld voor recurperatie, maar waar aan de wettelijke vakantiedagen niet veel te tornen is door de werkgever, is dat bij de bovenwettelijke vakantiedagen anders. Over de bovenwettelijke dagen kunnen de werkgever en de werknemer namelijk samen afspreken dat die gebruikt worden voor -door de werkgever- vastgestelde dagen. Daarbij kun je denken aan de dag na hemelvaart of bijvoorbeeld de dagen tussen kerst en nieuwjaar. Ook is het mogelijk dat werkgever en werknemer samen afspreken dat de eerste ziekte dag een bovenwettelijke vakantiedag is.

ADV-dagen

De adv-dagen kennen hun oorsprong in de afgesproken arbeidsduur. Voor deze dagen werkt een werknemer namelijk meer dan de afgesproken arbeidsduur, waarvoor hij of zij een aantal extra vrije dagen terugkrijgt. In tegenstelling tot de wettelijke en bovenwettelijke vakantiedagen zijn over de Arbeidstijdverkorting (ADV)-dagen in de wet geen afspraken gemaakt. Deze zijn in een individuele arbeidsovereenkomst, cao of personeelsreglement opgenomen.

Wat mag een werkgever wel en niet?

 Als we dan al deze typen van vakantiedagen en verlof op een rij hebben gezet, kunnen we gaan bepalen hoe omgegaan moet worden met vakantie in de komende periode. Wat mag een werkgever wel en wat kan niet?

  • Aanvragen afwijzen

Over de wettelijke dagen kan een werkgever niet veel bepalen. In eerste instantie geeft de werknemer zijn of haar gewenste vakantieperiode door aan de werkgever, die op zijn beurt de vakantie goedkeurt. Toch kan de werkgever deze aanvraag ook afwijzen als hij of zijn daarbij gewichtige redenen aanvoert binnen 2 weken na de aanvraag. Reageert de werkgever later dan 2 weken dan is de vakantie conform het verzoek van de werknemer vastgesteld.

  • Reeds aangevraagde en goedgekeurde vakantiedagen ‘behouden’.

Heeft een werknemer bijvoorbeeld voor april of mei vakantiedagen aangevraagd en deze zijn reeds goedgekeurd dan blijven deze vakantiedagen gewoon staan (ook al kan de werknemer toch niet op vakantie). Uit coulance kan een werkgever bepalen dat die vakantiedagen toch worden ingetrokken (en dus op een ander tijdstip alsnog opgenomen kunnen worden) maar dat hoeft niet!

  • Vaste vrije (bovenwettelijke)dagen inroosteren.

Bepaal onderneming breed op welke dagen iedereen (verplicht) vrij neemt voor de komende periode. Wellicht zijn deze zelfs al bij cao , personeelsreglement of individuele arbeidsovereenkomst vastgelegd. Zo niet, vul dan de regels daarover aan!

  • Aanvullende bepalingen maken over gebruik en verval van ADV-dagen.

Aangezien over de ADV-dagen wettelijk geen bepalingen zijn opgenomen kun je daar als werkgever meer over bepalen. Zijn er in de cao, individuele arbeidsovereenkomst of personeelsreglement nog weinig bepalingen vul deze dan aan! Dit kan bijvoorbeeld ook met betrekking tot overuren.

Let wel op dat het goed werkgeverschap en goed werknemerschap ook altijd nog in acht genomen moet worden. Zorg voor elkaar. Want boven alles geldt in deze bijzondere tijd ons minder juridische advies: stel je over en weer wat flexibel op. Heb begrip voor elkaar en laten we met zijn allen de schouders er onder zetten. Dat is de enige manier om zo goed mogelijk deze periode te doorlopen.