Nieuws en achtergrond: privacy vs. uitwisseling patiëntendossiers

privacy patientgegevens

Verruimde mogelijkheid voor gegevensuitwisseling van patiëntgegevens in ‘corona-tijd’: de Autoriteit Persoonsgegevens schept duidelijkheid.

Eerder schreef onze collega, Mirthe Nieuwstraten, een blog over de verwerking van patiëntgegevens in corona-tijd. In die blog stond het initiatief om patiëntgegevens van ‘ex-coronapatienten’ op te nemen in een database centraal. Het doel was om via die gegevens nieuwe patiënten beter te kunnen helpen. Mirthe concludeerde dat de wet ruimte biedt voor enige flexibiliteit bij de opslag en het delen.

Afgelopen dagen verscheen in de media het bericht dat privacy waakhond (Autoriteit persoonsgegevens) de overheid heeft gewaarschuwd: inzage in een medisch dossier alleen met toestemming van de patiënt. Reden voor Mirthe om extra aandacht te besteden aan dit onderwerp. Het gaat dan over de vraag in welke gevallen de uitwisseling vanwege de uitzonderlijke medische situatie is toegestaan, ook wanneer expliciete toestemming van de patiënt ontbreekt. Nu patiënten op de intensive care voor langere tijd in slaap worden gebracht, kan ingedacht worden dat het geven van expliciete toestemming niet in alle gevallen mogelijk is, terwijl het gebruiken van die gegevens de effectiviteit van de behandeling of interventie wel verhoogd. Een spanningsveld.

Wel of geen toestemming gegeven?

Je kunt het je vast nog wel herinneren. Een formulier bij de huisarts waarin hij  / zij je vraagt om toestemming te verlenen om de gegevens in uw medische dossier uit te mogen wisselen met andere zorgverleners. Door deze toestemming te geven kan bijvoorbeeld een arts op de spoedeisende hulp (SEH) of huisartsenpost (HAP) in het ziekenhuis direct je medische voorgeschiedenis inzien. Dit is van belang om zo goed en zo snel mogelijk de nodige hulp te verlenen.

Zeker in deze periode is het van belang dat hulpverleners snel kunnen handelen. Voor een snelle – en goede – behandeling is het bijna noodzakelijk dat een hulpverlener op de SEH of de HAP inzage heeft in uw dossier.

De Minister van Medische Zorg en Sport, Minister Van Rijn, heeft aangegeven dat hij van mening is, dat de mogelijkheden om patiëntgegevens uit te wisselen moeten worden verruimd. In de AVG is de hoofdregel opgenomen dat patiëntgegevens slechts met expliciete toestemming van de betrokkene (de patiënt) mogen worden verwerkt. Wanneer deze regels worden overtreden, riskeert de overtreder strafrechtelijke vervolging. De Minister wil hiervan in een specifieke regeling afwijken. Onderdeel de voorgestelde regeling is een aanwijzing van het Openbaar Ministerie, waaruit blijft dat – onder bepaalde voorwaarden – wordt afgezien van strafrechtelijke vervolging. De regeling bepaalt ook de voorwaarden.

In een brief aan Minister Van Rijn van 27 maart jl. heeft de Autoriteit Persoonsgegevens gereageerd op de voorgestelde aanwijzing van het Openbaar Ministerie en de vraag om de gegevensuitwisseling ook mogelijk te maken bij het ontbreken van expliciete toestemming. De AP werkt de verschillende scenario’s en randvoorwaarden uit:

  1. De patiënt heeft toestemming gegeven voor gegevensuitwisseling via een elektronisch uitwisselingssysteem

Voor deze groep patiënten verandert er niets: de gegevens mogen worden uitgewisseld en zijn dus inzichtelijk voor hulpverleners die zorg (willen) verlenen aan de patiënt.

  1. De patiënt heeft expliciet geen toestemming gegeven voor gegevensuitwisseling via een elektronisch uitwisselingssysteem.

Ook voor deze groep patiënten verandert er niets. De gegevens in hun medisch dossier mogen niet worden uitgewisseld en kunnen dus niet worden geraadpleegd door hulpverleners die zorg (willen) verlenen aan de patiënt.

  1. De patiënt heeft niet kenbaar gemaakt of hij / zij toestemming verleent voor gegevensuitwisseling via een elektronisch uitwisselingssysteem.

Voor een grote groep geldt dat er helemaal geen keuze is doorgegeven. De AP geeft aan dat het wel mogelijk moet zijn om de gegevens van deze groep te raadplegen. Hierbij moet aan de volgende voorwaarden zijn voldaan:

  • De zorgverlener moet aangegeven dat de gegevens zijn ingezien zonder expliciete toestemming.
  • Slechts zorgmedewerkers die bij de behandeling zijn betrokken en werkzaam zijn op HAP’s en SEH’s mogen gebruikmaken van deze mogelijkheid en alleen als dat noodzakelijk is voor de behandeling van een (mogelijke) besmetting met het coronavirus. Andere zorgverleners mogen dit niet.
  • Wanneer de gezondheidstoestand van de patiënt het toelaat moet de betreffende zorgverlener alsnog toestemming vragen. Dit kan zowel schriftelijk als mondeling gegeven worden.

De AP vult aan dat alleen in deze uitzonderlijke periode – de corona-pandemie – gebruik mag worden gemaakt van deze ‘extra’ mogelijkheid van gegevensuitwisseling. Patiënten moeten na verloop van tijd – na deze uitzonderlijke pandemie – alsnog de inzage kunnen weigeren. Verder moet voor de patiënt achteraf wel inzichtelijk zijn wie inzage heeft gehad in de gegevens.

Aanbeveling

Wees je bewust van de invloed die jouw keuze om al dan niet toestemming te geven voor de uitwisseling van jouw patiëntgegevens, heeft op een eventuele medische behandeling vanwege besmetting met corona. Deze keuze kan je al gegeven hebben bij een consult aan de huisarts. Weet je niet meer welke keuze je hebt gemaakt of weet niet zeker of je überhaupt een keuze hebt gemaakt? Dit kan je nagaan bij jouw huisarts of via de website van Volgjezorg.