Nieuws en achtergrond: Lockdown afdwingen door middel van een kort geding.

De regering heeft de afgelopen periode een beleid geformuleerd en maatregelen genomen om de ‘corona-crisis’ aan te pakken. Een deel van de bevolking vindt de aanpak te soft en pleit voor een volledige ‘lockdown’. Zo ook een kleine groep personen en een stichting die besloten om de Staat der Nederlanden (hier: Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, het Ministerie van Algemene Zaken, het RIVM, het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat en het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) te dagvaarden in kort geding om zo een lockdown af te dwingen.

27 maart vond de mondelinge behandeling plaats – via een videoverbinding – en vrijdag 3 april was de uitspraak.

De vordering van eisers

Het groepje eisers bestond uit een stichting, Stichting de Vijfde Macht, en acht personen die behoren tot de risicogroep met een verhoogde kans op overlijden. Kort samengevat vorderden eisers het volgende:

  1. Het door de Staat op 16 maart genomen besluit (het scenario ‘maximale controle’) te vernietigen en alle maatregelen ongedaan te maken.
  2. De Staat te gebieden tot het nemen van een besluit tot algehele lockdown en daartoe alle maatregelen te nemen.
  3. De Staat te bevelen om binnen 3 dagen de volgende tekst van de site van het RIVM de verwijderen / veranderen:

Kinderen vormen ook geen grote besmettingshaard voor de ziekte.’

De eisers voerden onder meer aan dat de genomen maatregelen op basis van onjuiste adviezen waren genomen en dat het economische belang voorrang boven het gezondheidsbelang krijgt. Een volledige lockdown zou alleen maar voordelen hebben. Tot slot zou de genoemde bewering op de website van het RIVM nog niet wetenschappelijk zijn onderzocht / onderbouwd.

De beoordeling

De Staat heeft verweer gevoerd en dat verweer heeft de voorzieningenrechter meegenomen in de beoordeling.

Vooropgesteld wordt, dat de Staat in dit soort crisissituaties een hele ruime beleidsvrijheid heeft bij het nemen van maatregelen en besluiten. De burgerlijke rechter moet daarom heel terughoudend optreden en is er geen ruimte voor een ‘volle’ afweging door de rechter. Er is alleen ruimte voor rechtelijk ingrijpen als de Staat echt duidelijk onjuiste keuzes heeft gemaakt en niet in redelijkheid voor het gevoerde beleid heeft kunnen kiezen.

En daarvan zegt de rechter dat dit niet het geval is. Het doel van de gekozen strategie is om het virus maximaal te controleren, om de groei te vertragen en een ongecontroleerde toename van ziekenhuispatiënten te voorkomen. Zo wordt gewaarborgd dat er voldoende zorgcapaciteit is. Eventueel groepsimmuniteit is geen doel op zich maar een bijkomend effect. Deze beslissing is weloverwogen genomen, wordt continu heroverwogen en geëvalueerd, en – in tegenstelling tot wat eisers beweren – is deze strategie bepaald op basis van meerdere adviezen en niet alleen op basis van de adviezen van het RIVM.

Ten aanzien van de tweede vordering, het besluiten tot een volledige lockdown, merkt de voorzieningenrechter op dat er geen scherp onderscheid te maken is tussen de al genomen maatregelen en maatregelen die horen bij een volledige lockdown. Door eisers is niet duidelijk aangegeven welke extra maatregelen dan zouden moeten worden genomen. De al genomen maatregelen hebben al een vergrendeling van een groot deel van het openbare leven tot gevolg. Alleen al door het nalaten om concreet te maken tot welke specifieke maatregelen zou moeten worden overgegaan en voor welke periode wordt deze vordering afgewezen. De enkele overtuiging dat meer maatregelen nodig zouden zijn is onvoldoende om tot de conclusie te komen dat de maatregelen die de Staat heeft genomen tekort schieten en dat de Staat onrechtmatig heeft gehandeld.

Ten aanzien van de bewering op de website van het RIVM oordeelt de voorzieningenrechter dat deze bewering is gedaan op basis van de huidige kennis. Dat eisers het hiermee niet eens zijn vormt geen reden voor een gebod tot rectificatie, verwijdering of een andere verandering.

Conclusie: de vordering tot het ‘afdwingen’ van een totale lockdown wordt afgewezen. Om meerdere redenen. Zo zijn de vorderingen niet goed onderbouwd en daarnaast heeft de Staat een goede uitgebreide afweging gemaakt bij het nemen van besluiten en maatregelen, zodat niet kan worden geoordeeld dat duidelijk onjuiste keuzes zijn gemaakt.

De gehele uitspraak vind je hier.