Nieuws en achtergrond: gebruik telecomdata ‘tegen corona’

Nieuws en achtergrond: gebruik telecomdata ‘tegen corona’

Het zal niemand ontgaan zijn: de berichtgeving over het mogelijke gebruik van apps om de verspreiding van het corona-virus tegen te gaan. Het zou gaan om twee verschillende apps: één app die in kaart moet brengen met wie een besmette persoon allemaal in contact is geweest en een andere app die bedoeld is om de symptomen van een corona patiënt te monitoren.

In deze blog bespreek ik de eerst genoemde app. Een mogelijke toepassing van de app zou kunnen zijn dat de telefoon van een gebruiker van de app alle telefoonnummers opslaat van personen die in een straal van 1,5 meter langer dan 5 minuten om hem of haar heen zijn geweest. Op het moment dat wordt geconstateerd dat deze gebruiker is besmet met het coronavirus, krijgen alle personen waarvan het nummer is opgeslagen een bericht en kunnen / moeten zij in isolatie om verdere besmetting te voorkomen.

In de nieuwsberichten wordt duidelijk aangegeven dat dergelijke apps alleen maar in gebruik worden genomen als de privacy gegarandeerd wordt. Daarbij wordt ook aangegeven dat dit soort maatregelen in overleg met c.q. na raadpleging door de Autoriteit Persoonsgegevens (hierna ‘AP’) wordt ingevoerd. Maar wat zegt de AP hier in een eerste reactie over?

In een nieuwsbericht op de website van de AP geeft de voorzitter van de AP, Aleid Wolfsen, aan onder welke voorwaarden en op basis van welke wetgeving de invoering van een dergelijke app mogelijk is.

Alleen mogelijk op basis van ‘spoedwet’

Voor wat betreft de wettelijke basis op grond waarvan dit soort apps mogelijk is kan de AP kort zijn; dit is alleen mogelijk op basis van een spoedwet. De huidige privacywetgeving voorziet niet in een zelfstandige mogelijkheid en dus zal er een aparte wet moeten worden geschreven. Wanneer er een wetsvoorstel komt, zal de AP daarop reageren en advies uitbrengen.

Maatregel duidelijk / alleen gebruiken voor bepaald doel / voldoende waarborgen

Wanneer een dergelijke maatregel wordt ingevoerd die gebruik van de voorgestelde app verplicht stelt, gelden eigenlijk de hoofdregels die sowieso gelden bij verwerking van persoonsgegevens. De verwerking van de gegevens mag alleen plaatsvinden voor een vooraf duidelijk omschreven doel en moet voldoende waarborgen voor de betrokkenen bieden. Het doel moet dus echt heel duidelijk uit het wetsvoorstel blijken, hierover mag geen enkele onduidelijkheid bestaan. De privacy van betrokkenen moet worden gewaarborgd door echt alleen de hoogst noodzakelijke gegevens te verwerken.

Anonimisering niet mogelijk

Wat mij opvalt in een aantal nieuwsberichten, is dat aangegeven wordt dat de persoonsgegevens in elk geval zullen moeten worden geanonimiseerd. Op dit punt geeft de AP aan dat dit bij de toepassing van de voorgestelde app onmogelijk is. Wanneer locatiegegevens worden geanonimiseerd maar worden gecombineerd met de wetenschap waar iemand woont of werkt kan door die combinatie worden achterhaald bij wie welke locatiegegevens hoort. Van anonimiteit is dan dus geen sprake meer.

Balans staat voorop

Wat het AP tot slot benadrukt, is dat er in dit soort uitzonderlijke situaties altijd wordt gezocht naar een goede balans tussen de bescherming van de volksgezondheid én ons grondrecht van de privacy.

Conclusie

Het is mogelijk dat er uiteindelijk een wet komt die het mogelijk maakt om de besproken app in te voeren en zelfs verplicht te maken. Door de voorwaarden die de AP stelt en de overwegingen die zullen worden gemaakt is er wat mij betreft vertrouwen dat de privacy van alle betrokkenen, zo goed als onder deze omstandigheden mogelijk is, zal worden gewaarborgd. Deze app zal echt alleen wordt ingezet om verspreiding van corona te voorkomen c.q. beperken. Uiteindelijk zijn wij hier allemaal bij gebaat. Wordt vervolgd…