Naast een merk, productbescherming: Auteursrecht en modellenrecht

In onze vorige blog hadden we het over de bescherming van productnamen: het merkenrecht. Aan het merk zit vaak een product of een voorwerp gekoppeld. Bij de registratie van een merk wordt dat product niet direct meegenomen, terwijl het – in sommige gevallen – wel iets nieuws is. Een product met een eigen karakter of iets dat door eigen ontwerpinspanning gecreëerd is.

Voor dat soort ontwikkelingen gelden andere vormen van bescherming, welke in deze blog en de blog van volgende week aan de orde komen. Deze week: het auteursrecht en modellenrecht. Volgende week: het octrooirecht.

Waarvoor geldt het auteursrecht precies?

Het auteursrecht – ook wel copyright genaamd – beschermt werken van letterkunde, wetenschap of kunst. Op deze manier kan bijvoorbeeld een fotograaf zijn werk beschermen. Zonder auteursrecht zou namelijk in feite iedereen het werk van een ander kunnen kopiëren of hierop plagiaat plegen. Om voor bescherming in aanmerking te komen, moet het werk wel aan (minimaal) twee voorwaarden voldoen:

Het werk moet zintuiglijk waarneembaar zijn. Dat wil zeggen: het moet gelezen, gehoord of gezien kunnen worden;

Het werk moet origineel zijn: de hand van de maker moet herkenbaar zijn en het mag niet te veel lijken op een werk dat al bestaat.

Verder is het auteursrecht vrij breed. Auteursrechtelijke werken kunnen foto’s zijn, boeken, muziek, software, een schilderij, maar ook de uiterlijk van een stoel of tafel kan auteursrechtelijk beschermd zijn.

In Nederland is geen enkele formaliteit vereist voor het krijgen van auteursrecht. De auteur of maker hoeft daarvoor niets aan te vragen of te registeren. Om te bewijzen dat het auteursrecht bij u ligt, kunt u uw werk echter eventueel wel laten registreren bij het Benelux Bureau voor de Intellectuele eigendom in de vorm van een i-depot. Dit depot geeft een bewijs dat u op deze datum de beschikking had over het werk. Het kan helpen in een discussie of een ander werk wel origineel is of dat uw werk eerder gecreëerd is. Bij het auteursrecht is het – omdat registratie niet mogelijk is – altijd van belang dat u zoveel mogelijk materiaal verzamelt over de creatie en andere uw rechten ook laat erkennen.

Wat beschermt het modellenrecht nu precies?

Het modellenrecht beschermt het uiterlijk van voorwerpen. Het uiterlijk van een voortbrengsel wordt afgeleid uit de kenmerken van met name de omtrek, lijnen,  kleuren, vorm, textuur of de materialen van het voortbrengsel zelf.

Het modellenrecht behandelt de bescherming van tekeningen en modellen van het nieuwe uiterlijk van een gebruiksvoorwerp. Modellen worden in de Benelux beschermd door het Benelux Verdrag inzake de Intellectuele Eigendom. Een model komt voor bescherming in aanmerking wanneer ‘de algemene indruk die het bij de geïnformeerde gebruiker wekt, verschilt van de algemene indruk die bij die gebruiker wordt  gewekt door modellen die (eerder) voor het publiek beschikbaar zijn gesteld. De rechthebbende kan zich in dit geval verzetten tegen het bedrijfsmatige gebruik van zijn tekening of model. Hierbij moet wel sprake zijn van verwarring bij het publiek. Dit is niet alleen bij identieke modellen, maar ook wanneer de verschillen te klein zijn. De houder van een model krijgt een exclusief recht wat hij kan gebruiken om het vervaardigen, in handel brengen, aanbieden, invoeren, verkopen of tentoonstellen door derden kan verbieden indien zij dit zonder toestemming doen.

Een recht op een model bestaat bij registratie. Modelrechten zie je vaak gevestigd op auto’s, tassen, kleding, maar is ook op andere voorwerpen mogelijk. In uitzonderlijke gevallen – een 1 op 1 kopie – kan een maker van een model zich ook zonder registratie verweren tegen namaak. Alleen dat recht bestaat maar voor korte duur, als het product net op de markt is.

De advocaten van Fifth helpen u graag verder bij de bescherming van uw product via het auteursrecht of het modellenrecht. Neem contact op met Marieke Coumans voor meer informatie of een eerste advies: 088 – 06 405 75.