Humor (laten) herkennen in/door een auteursrechtfilter?!?

De nieuwe Auteursrechtrichtlijn heeft onder meer tot doel het dichten van de ‘value gap’ en het tegengaan van auteursrechtinbreuk op het internet. De richtlijn moet dit jaar geïmplementeerd worden in nieuwe nationale wetgeving – in alle lidstaten van de Europese Unie, dus ook in Nederland.

Eén van de meest omstreden artikelen uit deze richtlijn is artikel 17. In dit artikel wordt een nieuwe regeling ingesteld omtrent platformaansprakelijkheid. Het idee is dat platforms, die draaien op inhoud die door gebruikers is gemaakt, zich niet meer kunnen verschuilen achter hun passieve rol als host, maar een actievere rol
krijgen in het voorkomen van auteursrechtinbreuk. Waar platforms eerst volgens de E-Commerce  richtlijn moesten voldoen aan ‘notice & takedown’, wordt dat volgens Artikel 17 lid 4 sub c ‘notice & staydown’.

Notice & Staydown betekent, kort gezegd, dat een platform moet gaan filteren wat gebruikers uploaden. Aldus het auteursrechtfilter. Met dat filter zijn wat problemen. Naast dat gebruikers het idee hebben dat hun vrijheid van meningsuiting wordt aangetast, kost een auteursrechtfilter voor platforms veel geld en zou het mogelijk niet waterdicht zijn. De uitzonderingen op het auteursrecht, zoals bijvoorbeeld parodie, moeten wel door zo’n filter herkend worden.

Een parodie is een nabootsing van een werk – het lijkt erop in vorm of stijl en er zijn geen of weinig originele aspecten toegevoegd. Daarnaast volgt uit artikel 18b Auteurswet dat de parodie in het maatschappelijk verkeer geoorloofd is. De term ‘parodie’ is uitgelegd door het Hof van Justitie van de Europese Unie in HvJ Deckmyn.2 Een auteur maakte een parodie van een werk van Suske en Wiske, waar de nabestaanden van de auteur het niet mee eens waren. Het Hof heeft toen bepaald dat een parodie een bestaand werk moet nabootsen, maar er wel duidelijk verschil moet zijn en er sprake moet zijn van een ‘constitution of humour or mockery’. Dit werd in het Nederlands vertaald naar ‘aan humor gedaan of de spot wordt gedreven’.

De vraag wordt dus of een algoritme, dat moet bepalen of een geüpload werk beschermd is met auteursrecht, kan bepalen of dat werk een grappige nabootsing is. Met andere woorden: heeft een algoritme humor? Waar een algoritme niets anders is dan een verzameling regels, moeten we dus regels opstellen die bepalen of iets humoristisch is.

Onze oud-collega Manon Venix schreef er ter afronding van haar studie een scriptie over die ze voor ons samenvatte in een artikel. Lees het volledige artikel hier: Heeft een algoritme humor.

Voor de snelle lezers hier direct haar conclusie:

‘Het zal erg lastig zijn voor een content-filter om effectief parodie te herkennen en toe te staan op platforms met ‘user-generated content’. De plek van publicatie lijkt een belangrijke indicatie voor het identificeren van een parodie, die ook effectief gebruikt kan worden voor een content-filter.

Echter, wordt dat wel lastig op platforms waar zowel parodieën als originele werken worden gedeeld. Daarnaast kunnen het karakter en de omstandigheden van de parodie-auteur meegenomen worden. Zo zou een platform bijvoorbeeld ‘komediant’ kunnen toevoegen aan profielen van gebruikers die vaak grappige (zoals beoordeeld op basis van het ontvangst bij het publiek, bijvoorbeeld de reacties) content uploaden, zodat het voor zulke gebruikers makkelijker wordt parodieën te uploaden. Daarnaast zal er ook na uploaden toezicht moeten worden gehouden op de ontvangst van de parodie.

Zijn de reacties vooral negatief? Of ‘gemiddeld’, in de betekenis dat men het niet grappig vindt? Dan kan het zijn dat een onrechtmatige, niet-grappige nabootsing is geüpload. Uiteraard worden algoritmes steeds slimmer: misschien kunnen ze over een paar jaar beter bepalen wat wij grappig vinden dan wijzelf. Tot dat moment lijkt toch nog menselijke interventie nodig om te bepalen wat onder de parodie-exceptie valt.’

Hebt u een vraag op het gebied van auteursrecht of zou u willen weten wat de veranderingen door de Auteursrechtrichtlijn voor uw onderneming betekenen? Neem dan contact op met Bauke Severs of Marieke Coumans: +31 (85) 06 405 75.