Privacy: Verwerking patiëntgegevens in corona-tijd

Verwerking van patiëntgegevens in tijden van corona crisis: een (terechte) uitzondering op de hoofdregel!

Patiëntgegevens zijn bijzondere persoonsgegevens in de zin van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (hierna ‘AVG’). Het verwerken van bijzondere persoonsgegevens is in principe verboden. Hierop zijn wel uitzonderingen mogelijk. Zo is het wel toegestaan om patiëntgegevens te verwerken – en dus ook uit te wisselen met andere zorgverleners – wanneer de patiënt hiervoor uitdrukkelijk toestemming heeft gegeven.

Maar soms is het geven van toestemming door de patiënt in crisissituaties niet altijd mogelijk.

Op dit moment creëert een groot aantal ziekenhuizen een database van patiëntgegevens van coronapatiënten met als doel om nieuwe coronapatiënten sneller en effectiever te kunnen behandelen. Omdat de patiënten vaak niet in staat zijn om hun toestemming te geven worden de patiëntgegevens zonder toestemming van de patiënt verwerkt.

Gelukkig zijn in de AVG en Uitvoeringswet AVG (hierna UAVG) regels geformuleerd wanneer van de hoofdregels kan worden afgeweken, anders dan door het geven van uitdrukkelijke toestemming. Zo is bepaald dat van de hoofdregel kan worden afgeweken wanneer dit van vitaal belang is voor de betrokkene (hier: de patiënt) of een andere natuurlijke persoon. Van een vitaal belang is sprake als het over een belang gaat dat essentieel is voor iemands leven of gezondheid. Hoewel in dit geval geen specifieke natuurlijk persoon wordt genoemd vind ik het verdedigbaar dat deze uitzondering breed kan worden uitgelegd. De verwerking van de gegevens is namelijk van vitaal belang voor een nader te bepalen groep natuurlijke personen.

Daarnaast is nog een uitzondering opgenomen op het verbod tot verwerking van bijzondere persoonsgegevens. Dit is wel toegestaan in het kader van een algemeen belang op het gebied van de volksgezondheid (artikel 9 lid 2 onder i AVG). Deze bepaling is naar mijn mening wat onduidelijk geformuleerd, maar na het lezen van overweging 52 van de AVG vind ik ook hier weer verdedigbaar dat het verwerken van de patiëntgegevens van corona patiënten in een database valt onder het dienen van een algemeen belang op het gebied van de volksgezondheid. Daarbij moet het belang van de patiënt wel altijd in acht genomen worden, maar dit spreekt voor zich. In deze specifieke situatie kan de patiënt dan wel de familie van de patiënt bezwaar maken tegen het opnemen van de gegevens in de database en wordt daaraan gehoor gegeven.

Kortom : het is goed dat er zoveel waarborgen zijn ter bescherming van patiëntgegevens en dat deze waarborgen zijn neergelegd in de AVG. Maar het is vooral ook prettig om te bemerken dat in dit soort heftige situaties, waarin het delen van patiëntgegevens van levensbelang kan zijn, er direct gehandeld wordt. Naar mijn mening zal hoe dan ook verdedigbaar zijn dat in dit geval mag worden afgeweken van de hoofdregel.

Deze blog is een persoonlijke noot van onze privacy collega Mirthe Nieuwstraten. Hebt u een andere overweging of advies nodig: mirthe.nieuwstraten@fifthadvocatuur.nl of 085-0640575.